पाथीभरा केबलकार विवाद चर्कियो: ‘नो केबलकार’ आन्दोलनका कारण ताप्लेजुङमा निषेधाज्ञा

ताप्लेजुङ- पाथीभरा मुक्कुमलुङ क्षेत्रमा निर्माण भइरहेको केबलकार परियोजना विरोधमा ‘नो केबलकार’ समूहको आन्दोलनको दबाव बढेको छ। यस विरोधको कारण, स्थानीय प्रशासनले अनिश्चितकालीन निषेधाज्ञा जारी गरेको छ। गृह मन्त्रालयसँगको वार्ता समितिको वार्ता असफल भएको र आन्दोलनकारीहरूको विरोध निरन्तर जारी राखेपछि प्रशासनले आइतबार बिहान ५ बजेदेखि निषेधाज्ञा लागू गर्ने निर्णय गरेको हो।

शनिबार राति बसेको सुरक्षा समिति बैठकपछि प्रमुख जिल्ला अधिकारी नेत्रप्रसाद शर्माले निषेधाज्ञा लागू गर्ने घोषणा गरे। उनले पुङलिङ नगरपालिका बजार क्षेत्र लगायत अन्य संवेदनशील स्थानहरूमा प्रदर्शन, हुलदंगा, र सम्भावित झडपहरू रोक्नका लागि कडाइका साथ प्रतिबन्धात्मक उपाय अपनाइएको जनाएका छन्।

निषेधाज्ञाको दायराः
स्थानीय प्रशासनले ऐन २०२८ अनुसार जारी गरेको निषेधाज्ञाले पाँच जनाभन्दा बढी भेला भएर कुनै पनि प्रकारको सभा, प्रदर्शन, जुलुस, वा अवरोध सिर्जना गर्ने गतिविधि प्रतिबन्धित गरेको छ। निषेधाज्ञा लागू हुने क्षेत्रहरूमा:

• पूर्व: पुङलिङ नगरपालिका बजार क्षेत्र (वडा नम्बर ७ सल्लेरी)
• पश्चिम: घोडेचौर
• उत्तर: वडा नम्बर ४ उकालीपानी
• दक्षिण: वडा नम्बर ६ शेर्पा टोल

त्यसैगरी, काफ्लेपाटी बल्लुडाँडा क्षेत्र र पर्यटक प्रहरी भवनदेखि केबलकार बेस स्टेशनसम्म पनि निषेधाज्ञा लागू गरिएको छ।

वार्ता असफल, आन्दोलन पुनः चर्कियो:
पाथीभरा क्षेत्रमा केबलकार निर्माण नगर्नुपर्ने अडान राख्दै ‘नो केबलकार’ समूहले संघर्ष जारी राखेको छ। गृह मन्त्रालयले माघ २० मा सह-सचिव प्रेमप्रसाद भट्टराईको नेतृत्वमा वार्ता समिति गठन गरेको थियो। माघ २२ मा ६ बुँदे सहमति भए पनि आन्दोलनकारी समूहले पुनः विरोध गर्ने निर्णय गरेपछि विवाद झनै चर्किएको छ।

गृह मन्त्रालय स्रोतका अनुसार, वार्ता समितिले राजनीतिक नेतृत्वसँग छलफल गर्नुपर्ने शर्त राखेपछि गृहमन्त्री रवीन्द्रप्रसाद लेखकले विवाद समाधानका लागि वार्ता समितिलाई निर्देश गरेका थिए।

लिम्बु समुदायको आन्दोलन: पाथीभरा बचाउन संघर्ष:
लिम्बु समुदायका मानिसहरू पाथीभरा क्षेत्रलाई आफ्नो धार्मिक र सांस्कृतिक स्थलको रूपमा मान्दछन्। उनीहरूको भनाइ अनुसार, केबलकार परियोजना ल्याउँदा आफ्नो ‘मुन्धुम’ संस्कृति र स्थानीय प्राकृतिक स्रोतसाधनको दोहन हुने जोखिम रहेको छ। उनीहरूले आरोप लगाएका छन् कि केबलकार परियोजना स्थानीय सम्पत्ति र संसाधनलाई व्यापारिक लाभको लागि प्रयोग गर्ने उद्देश्यले निर्माण गरिएको हो।

पाथीभरा केबलकार परियोजना अहिले नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष चन्द्र ढकालको नेतृत्वमा रहेको आइएमई ग्रुपद्वारा निर्माण भइरहेको छ। यसअघि, यती समूह र लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टल पनि यसमा संलग्न थिए। परियोजनाको शिलान्यास नोभेम्बर महिनामा गरिएको थियो।

तर, केबलकार निर्माणको निर्णय स्थानीय जनताको इच्छाविपरीत रहेको भन्दै लिम्बु समुदाय आक्रोशित छन्। उनीहरूको प्रमुख दाबी भनेको, “धार्मिक स्थललाई व्यापारिक दृष्टिकोणले प्रयोग गर्न दिन सकिँदैन।”

अब, प्रश्न उठेको छ कि प्रशासन निषेधाज्ञा जारी राखेर आन्दोलनलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास गर्नेछ, वा पुनः वार्ता मार्फत समस्याको समाधान खोज्ने? पाथीभरा केबलकार परियोजना र यसका भविष्यबारे अहिले टंकीएको स्थिति रहेको छ।